აშშ განვითარებად ქვეყნებს აქტიურად უქადაგებს "ქამრის შემოჭერის" პოლიტიკას, თუმცა ამას თავად არ აკეთებს.

აშშ განვითარებად ქვეყნებს აქტიურად უქადაგებს "ქამრის შემოჭერის" პოლიტიკას, თუმცა ამას თავად არ აკეთებს.

გლობალიზაცია და მისი რეფორმირების აუცილებლობა ნაწილი მეხუთე.

გლობალიზაცია და მისი რეფორმების აუცილებლობა - ნაწილი პირველი

გლობალიზაცია და მისი რეფორმების აუცილებლობა - ნაწილი მეორე

გლობალიზაცია და მისი რეფორმების აუცილებლობა - ნაწილი მესამე

გლობალიზაცია და მისი რეფორმების აუცილებლობა - ნაწილი მეოთხე


საბაზრო ეკონომიკის ნაცვლად რუსეთსა და პოსტსაბოჭოთა ქვეყნებში (მათ შორის საქართველოში) ველური აღმოსავლეთი მივიღეთ. შოკურ თერაპიაში შოკი უფრო მეტი აღმოჩნდა და თერაპია-ბევრად ნაკლები. კლინტონის მთავრობა რომლის შეხედულებები ხშირად ემთხვეოდა სოციალ-დემოკრატების პოზიციებს გარდამავალი სისტემის ქვეყნებში, მოკავშირეებად იმ ხალხს ირჩევდა, რომლებიც მარჯვნივ იხრებოდნენ (მილტონ ფრიდმანის და რადიკალური საბაზრო რეფორმების მომხრეები) და ძალზე მცირე ყურადღებას უთმობდნენ სოციალურ პრობლემებს თუ ჩინეთის ეკონომიკა ყოველწლიურად 10%-ით იზრდებოდა, რუსეთის ეკონომიკა ყოველწლიურად 5.6%ით იკლებდა. შედეგად ჩინეთში სიღარიბის უპრეცედენტო შემცირება მოხდა, რუსეთში კი - მისი უპრეცედენტო ზრდა. პოლონეთმა, ჩინეთის მსაგვსად, უარი თქვა პრივატიზაციის ნაჩქარევად განხორციელებაზე და არც ინფლაციის დონის დაწევა არ დააყენა სხვა მაკროეკონომიკურ პრობლემებზე წინ. სამაგიეროდ ყურადღება დაეთმო ისეთ საკითხებს, რომლებსაც სავალუტო ფონდი უმნიშვნელოდ მიიჩნევდა, როგორც იყო რეფორმების განხორციელებისათვის საჭირო დემოკრატიული მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, რაც უმუშევრობის დაბალი მაჩვენებლის შენარჩუნებას, უმუშევრებისათვის დახმარების გამოყოფასა და პენსიების ინფლაციის შესაბამისად გაზრდას გულისხმობდა. მთავრობამ ასევე იზრუნა საბაზრო ეკონომიკის ფუნქციონერებისათვის აუცილებელი ინსიტუტების ჩამოყალიბებაზეც. ჩინეთმა რეფორმების განხორციელება სოფლის მეურნეობიდან გაიწყო, განახორციელა კოლმეურნეობების სისტემიდან "ინდივიდუალური პასუხიმგებლობის" სისტემაზე გადასვლა და შესაბამისად ნაწილობრივი პრივატიზაცია ჩაატარა-ადამიანებს არ შეეძლოთ მიწა თავისუფლად ეყიდათ ან გაეყიდათ. სწორად მიუტითებს ჯოზეფ სტიგლიცი, რომ ამ ქვეყნების წარმატების მიზეზი ისიც არის, რომ საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის პროცესი "შინაურების" მიერ იყო დაგეგმილი, ანუ იმ ადამიანების მიერ, ვინც ამ ქვეყანაში ცხოვრობდა და კარგად ესმოდა ქვეყნის პრობლემები და საჭიროებანი (ნიკო ნიკოლაძე 120 წლის წინ ამბობდა ამას, რომ "ჩვენი ქვეყნის გონებრივი განვითარებისათვის უდიდესი უბედურებაა ის გარემოება, რომ დედის ძუძუთი კი არ ვიკვებებით, არამედ ცხრა მთას იქიდან ჩამოყვანილ ძიძას ვაბარივართ და ისიც თხის რძეს გვაწოვებს და არა ადამიანისას")

ჩინეთში, პოლონეთსა და უნგრეთში არ მიუმართავთ მზა რეცეპტებისათვის. ეს ქვეყნები პრაგმატულად უდგებოდნენ საკითხს, მათ პოლიტიკას არ განსაზღვრავდა იდეოლოგია და სახელმძღვანელოებში ამოკითხული წესები.

მიუხედავად იმისა, განვითარების რომელ ეტაპზეა ქვეყანა, მთავრობის როლი ძალზე მნიშნველოვანია. ზედმეტად სუსტმა ან ზედმეტად აქტიურმა მთავრობამ შეიძლება სერიოზული საფრთხე შეუქმნას სტაბილურობას და განივთარებაც შეაფერხოს.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდში დღესაც სჯერათ რომ მათი "რეკომენდაციები" სწორია და შეცდომებს არასოდეს უშვებენ. ფონდი რომ უფრო პატიოსანი, გამჭვირვალე, გულახდილი და თავშეკავებული ყოფილიყო, დღეს განვითარებად ქვეყნებში უკეთესი მდგომარეობა იქნებოდა. მაგრამ ფონდი ემსახურება ყველაზე განვითარებული ქვეყნების, პირველ რიგში აშშ-ის, ინტერესებს და ეს ყველამ იცის. უკვე დღეს ბევრი ფიქრობს, რომ სავალუტო ფონდს ქვეყნების მთავრობები მიზანმიმართულად შეყავს შეცდომაში და რომ ფონდს პასუხი უნდა მოეთხოვოს აუცილებლად.
მართალია გლობალიზაცია ცვლის სოფლის და ქალაქის ყოფას და იერს, მაგრამ მის წარმმართველებს შეგნებულად და შეუგნებლად (ეს სულერთია) ერების ტრადიციების, კულტურული იდენტობის და ღირებულებების შეცვლის საფრთხისათვის ყურადღება არ მიუქცევიათ, რამაც ქვეყნები ეროვნული იდენტობის დაკარგვის წინაში დააყენა. ყველა ქვეყანას არ სურს ამერიკელი ან რუსული ცხოვრების წესით ცხოვრება, არ უნდა გაქრენ ცაზე პატარა ვარსკვლავები და მათ ადგილას ერთი დიდი, მახინჯი ვარსკვლავი ჩამოყალიბდეს, არ უნდა გაქრეს პატარა ენები და მხოლოდ ინგლისურად ილაპარაკოს ყველამ, ისევე როგორც ერთსქესიანთა ქორწინებები არ უნდა უმრავლეს ქვეყნებს.

აშშ განვითარებად ქვეყნებს აქტიურად უქადაგებს "ქამრის შემოჭერის" პოლიტიკას, თუმცა ამას თავად არ აკეთებს. თუ მსოფლიოს ყველაზე მდიდარი ქვეყანა თვლის, რომ სამუშაო ადგილების დაცვის მიზნით პროტექციონიზმს უნდა მიმართოს, მაშინ ასეთი პროტექციონიზმის დაწესებისათვის უფრო სერიოზული მიზეზი აქვს საქართველოს, სადაც უმუშევრობის დონე ძალზე მაღალია და სოციალური დაცვის სისტემა ძალზე სუსტი.

თუ პროცესები ასე განვითარდა, მოსალოდნელია მსოფლიოს აჯანყება განვითარებული ქვეყნების წინააღმდეგ, რადგან ასეთი ფორმით გლობალიზაცია არა მარტო განივთარებას ვერ უზრუნველყოფს, არამედ კიდევ უფრო მეტ სიღარიბესა და უბედურებას მოიტანს. საჭიროა გლობალიზაციის პროცესის რეფორმირება და პატარა ქვეყნების ინტერესების გათვალისწინება.
მომავალშიც წარმატებას მიაღწევენ ის ქვეყნები, რომლებიც თავად განაგებენ თავის ბედს და ყოველთვის სხვის ჭკუაზე არ დადიან, ბაზარს თვითრეგულაციაზე არ უშვებენ.
საჭიროა შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავება გრძელვადიანი, სამართლიანი და დემოკრატიული ზრდისათვის მთავრობის მხრიდან. ეს არის განვითარების წინაპირობა. განვითარება კი სულაც არ ნიშნავს რამდენიმე ათეული ადამიანის გამდიდრებას და რამდენიმე უსარგებლო ბიზნესის გაჩენას, რომლის შემოსავლითაც საეჭვოდ გამდიდრებული ელიტა სარგებლობს.

განვითარება არ ნიშნავს "პრადას" ან "ბენეტონის" შემოსვლას, ან ქვეყანაში "მერსედესებისა" და "ტოიოტა ლენდ კრუიზერის" გაყიდვას.

ის, რომ ვაკეში შესაძლებელი გახდა "გუჩის" ჩანთის ყიდვა, სულაც არ ნიშნავს, რომ საქართველოს საბაზრო ეკონომიკა გააჩნია. განვითარება საზოგადოების ტრანსფორმირებას, გაჭირვებული ადამიანების ცხოვრების გაუმჯობესებას, ჯანდაცვისა და განათლების ხელმისაწვდომობას ნიშნავს ყველასათვის.